Rijden met een duo: tips & tricks

Iemand achterop meenemen maakt een motorrit vaak net wat leuker; je kan het plezier van het rijden met een ander delen. Maar rijden met een duo brengt ook extra verantwoordelijkheid met zich mee, en vraagt om extra aandacht. Waar moet je rekening mee houden? Hoe moet je je motor en rijstijl aanpassen? En wat zijn de wettelijke regels? We zetten alles voor je op een rijtje.

Wie geregeld met een duo rijdt, weet dat de juiste motorfiets het samenrijden stukken aangenamer maakt, zowel voor de piloot als de duo. De positie van de duo en de zithouding hangen in grote mate af van het type motor. Een klein duozadeltje en hoge voetsteunen maken een gezamenlijke rit niet bepaald comfortabel. Een volwaardige toerer daarentegen – genre Honda Gold Wing – biedt het comfort van een rijdend salon. Kortom, hoe beter je motor is afgestemd op twee personen, hoe groter de kans op ontspannen ritten — en een glimlach achterop. Maar niet alleen het type motor bepaalt het rijplezier. Ook een correct afgestelde vering en bandenspanning, een aangepaste rijstijl en duidelijke afspraken tussen piloot en duo maken het verschil. Motorrijden met duo is geen beperking, het is een gedeelde beleving – op voorwaarde dat beide partijen hun rol begrijpen en respecteren. Met de juiste voorbereiding wordt samen rijden niet alleen aangenamer, maar ook een stuk veiliger.

1. Je motor correct afstellen

Vering

Het stuurgedrag en de stabiliteit van een motorfiets hangen nauw samen met de geometrie: de balans tussen voor- en achterwiel, de balhoofdshoek, de naloop en het zwaartepunt. Een duo achterop voegt extra gewicht toe ter hoogte van het achterwiel. Daardoor wordt de achtervering dieper ingedrukt en ontstaat er een onbalans naar achteren toe. Gevolg: zowel de balhoofdshoek als de naloop nemen toe, wat het sturen merkbaar zwaarder en minder precies maakt. In de meeste gevallen uit zich dat in wijd uitsturen, wat onaangenaam en soms zelfs onveilig is.

Je kan het doorzakken van de achtervering gedeeltelijk compenseren door de veervoorspanning te verhogen. Zo breng je de gewichtsverhouding tussen voor- en achterwiel opnieuw in balans en herstel je grotendeels het oorspronkelijke rijgedrag.

De invloed van veervoorspanning heeft echter zijn grenzen en is afhankelijk van de veerconstante. Een concreet voorbeeld maakt dat duidelijk: bij een BMW R 1300 GS bedraagt het maximaal toegelaten totaalgewicht 465 kg. Trek je daar het rijklaar gewicht (volgetankt) van 237 kg vanaf, dan blijft er nog 228 kg over voor piloot, duo en bagage samen. Als je die grens benadert of overschrijdt, volstaat enkel het verhogen van de veervoorspanning niet meer. Aangepaste veren met een hogere veerconstante zijn dan een noodzakelijke oplossing.

Bandenspanning

Ook de bandspanning bepaalt in grote mate het rijgedrag van je motorfiets. Het spreekt voor zich dat wanneer je extra gewicht achterop hebt – een duo, bagage of een combinatie van beide – je de bandendruk moet aanpassen: hoe meer gewicht, hoe hoger je bandenspanning. Met de juiste druk stuurt de motor preciezer, blijft hij stabieler in bochten en slijt het rubber gelijkmatiger. Ook de grip blijft zo onder uiteenlopende omstandigheden op peil. Controleer daarom altijd de aanbevolen waarden van de fabrikant - in de handleiding of op een sticker nabij de achterbrug - en pas de bandenspanning aan vóór je vertrekt.

Turbulentie

Wat je als piloot ook ervaart als je met een duo aan hogere snelheid rijdt, is dat de windstroom rond je motor verandert. De aerodynamica verschilt duidelijk van die bij een solorit. Piloot en duo vormen samen een groter volume, waardoor achter de motor meer turbulentie ontstaat. Die luchtwervelingen zorgen ervoor dat jullie allesbehalve gestroomlijnd rondrijden. Voeg je daar nog een top- en zijkoffers aan toe, dan krijg je nog meer turbulentie – en veel opdwarrelend stof achter de motorfiets. Wees dus niet verrast dat je motor onstabieler rijgedrag vertoont bij wat hogere snelheden. Een hoger en breder windscherm, aangevuld met zijdelingse winddeflectoren, kan dit ongemak verminderen en in sommige gevallen zelfs bijna volledig wegwerken. Dergelijke onderdelen zijn ruimschoots te vinden op de aftermarket.

Extra comfort

Op de accessoire-markt vind je nog tal van andere hulpmiddelen die de rit voor de duo comfortabeler kunnen maken. Dat gaat van riemen met handvatten die de piloot aandoet wanneer vaste handvatten op de motorfiets ontbreken, over armsteunen die je aan de topkoffer kan bevestigen en extra rugsteuntjes voor de duo, tot zelfs montagebeugels die de passagiersvoetsteunen verlagen, voor een comfortabelere kniehoek.

2. Veilig rijden met een duo

Vlotte communicatie – met en zonder intercom

Duidelijke afspraken zijn essentieel om veilig met een duo te rijden. Een eerste belangrijke afspraak is dat de duo steeds langs dezelfde afgesproken kant van de motor op- en afstapt, en dat pas doet nadat de piloot daarvoor een teken geeft. Zo voorkom je al direct ongemakkelijke situaties bij start. Je kan ook tekens afspreken voor tijdens de rit, bijvoorbeeld om aan te geven dat je een stop of een plaspauze wil inlassen, of dat je gaat tanken.

Via intercom met elkaar kunnen communiceren is natuurlijk heel handig. Er zijn tal van communicatiesystemen beschikbaar die je kan inbouwen in de helm, of die er af fabriek al mee voorzien zijn. Je kan er soms zelfs de audio van je gps of gsm, of muziek op laten afspelen. Hoe hoger je budget, hoe beter de kwaliteit. Tip: omdat de afstand tussen rijder en passagier klein is, zijn intercoms met een klassieke bluetoothverbinding – en dus zonder de modernere Mesh-technologie – vaak al voldoende voor vlotte communicatie met een passagier.

Je rijstijl aanpassen

De technische afstelling van de motor kwam eerder al aan de orde; nu gaan we het hebben over aanpassing van je rijtechniek.

• Het bijkomende gewicht van je duo zorgt voor een verschuiving van het gecombineerde zwaartepunt. Dat effect is vooral merkbaar bij trage manoeuvres, zoals keren in een smalle straat, parkeren of stapvoets rijden. In bepaalde situaties is het dan ook verstandig om de duo even te laten afstappen, zodat je het manoeuvre veilig en gecontroleerd kan uitvoeren. Dat is geen teken van onzekerheid, maar net van inzicht en verantwoordelijkheidszin.
• Een ander belangrijk (en vaak onderschat) aandachtspunt is de langere remweg. Door het hogere totale gewicht vraagt het afremmen aanmerkelijk meer tijd en ruimte. Je snelheid aanpassen en voldoende volgafstand houden, is dan ook cruciaal om de motor steeds onder controle te houden.
• Als piloot moet je je er bovendien van bewust zijn dat zijwind een grotere invloed heeft wanneer je met duo rijdt. Door het grotere zijoppervlak is de motor gevoeliger voor windstoten, waardoor je plotsklaps van je rijlijn kan afwijken. Ook hier geldt dezelfde boodschap: anticipeer, pas je snelheid aan en rij defensief.
• Algemene regel: rij zó dat beide opzittenden comfortabel, ontspannen en vooral veilig van de rit kunnen genieten. 

Gedeeld plezier, gedeelde verantwoordelijkheid

Niet alleen de piloot, maar ook de duo moet zich bewust zijn van zijn of haar invloed op het rijgedrag van de motorfiets.

• Op- en afstappen moet altijd langs dezelfde zijde gebeuren, zoals vooraf afgesproken, en uitsluitend na het teken van de piloot. De duo wacht tot de motor volledig tot stilstand is gekomen en de piloot met beide voeten stevig op de grond staat. Als duo afstappen vóór de motor volledig stilstaat, is vragen om on,gelukken.
• Houding: het spreekt eigenlijk vanzelf dat een passagier, net als de piloot, meekijkt in de rijrichting van de bocht en vanzelf meehelt met de motorfiets. Toch beseffen vooral onervaren duo’s niet altijd hoeveel invloed hun houding heeft op stabiliteit en lijn. Zelfs een kleine (hoofd)beweging van de passagier beïnvloedt het rijgedrag merkbaar!
• Meebewegen: maak vooraf duidelijke afspraken, zeker wanneer iemand voor het eerst meerijdt. Leg uit dat tegenleunen en te veel rechtop zitten uit den boze zijn. Ontspannen meebewegen is de boodschap. Zo behoud je stabiliteit in de bocht en groeit het vertrouwen tijdens de rit.
• Vasthouden: veel motorfietsen (vooral touringmodellen) beschikken over vaste handgrepen voor de passagier. Die geven extra houvast en versterken het gevoel van stabiliteit en controle, voor én achterop. Ontbreken zulke handgrepen, dan houdt de passagier zich best vast aan de piloot, bij voorkeur ter hoogte van de heupen. De piloot moet wel beseffen dat een deel van de passagiersmassa rechtstreeks op zijn lichaam inwerkt. Bij accelereren en remmen voel je dat meteen. Een vloeiende rijstijl verhoogt dan comfort, stabiliteit en veiligheid.
• Topkoffer: veel reismotoren zijn ermee, en het is voor de passagier verleidelijk om daar tijdens langere ritten tegenaan te leunen of hem als ruggensteun te gebruiken. Dit verplaatst het zwaartepunt echter verder naar achteren, waardoor de gewichtsverdelingussen voor- en achterwiel wordt verstoord. Gevolg: een te licht aanvoelend voorwiel – wat voor onaangename verrassingen kan zorgen.

3. Wettelijke regels rond duorijden

Verplichte kleding

Zowel bestuurder als passagier zijn wettelijk verplicht om op de Belgische openbare wegen een gehomologeerde valhelm te dragen. Daarnaast zijn de volgende kledingstukken verplicht:

• Handschoenen,
• jas met lange mouwen,
• lange broek of overall,
• laarzen of bottines die de enkels beschermen.

Die bijkomende uitrustingsstukken hoeven volgens de wet niet gehomologeerd te zijn. Het spreekt echter voor zich dat je best specifieke motorkleding draagt, die schuurbestendig is en voorzien van beschermende impactpads. In geval van een valpartij kan dit het verschil maken tussen lichte verwondingen en ernstige letsels.

> Hier vind je nuttige tips over de keuze van de juiste motorkledij.

In het buitenland kunnen de regels in verband met motorkledij aanzienlijk verschillen. In meerdere landen is het bijvoorbeeld verplicht om een fluorescerend of reflecterend veiligheidshesje bij te hebben of zelfs te dragen. Frankrijk spant daarbij de kroon: daar gelden strikte regels rond reflecterend materiaal, zelfs op de helm.

> Hier kan je de actuele, officiële informatie per land raadplegen.

Leeftijd en rijbewijs

De Belgische wegcode is duidelijk over wie als duo mag worden vervoerd en wie een duo mag vervoeren:

• Kinderen tussen 3 en 8 jaar mogen niet als duo achter op een tweewielige motorfiets worden vervoerd (enkel in een zijspan).
• Kinderen jonger dan 3 jaar mogen nooit op een tweewielige bromfiets of motorfiets worden vervoerd
• Wie in het bezit is van een voorlopig rijbewijs, mag geen duo vervoeren op een motorfiets.

Overige wettelijke regels

• Bestuurders en passagiers van motorfietsen moeten verplicht een valhelm dragen (behalve de passagier in een zijspan).
• De amazonezit aannemen is verboden
• Passagiers moeten altijd met beide voeten op de voetsteunen steunen.

Verzekeringen

Net zoals bij auto’s moet de eigenaar van de motor een burgerlijk aansprakelijkheidsverzekering hebben. De passagier moet daarnaast verzekerd zijn voor lichamelijke schade. Die verplichting geldt niet voor de piloot, maar het is aan te raden om toch een bijkomende ongevallenverzekering te nemen.

Tekst: Wim Depraetere,
Foto’s: Bob Van Mol