Offroad naar de rand van Europa: de voorbereiding

Wat doe je als de midlifecrisis toeslaat, en je de drang voelt om je leven helemaal om te gooien? De een koopt een glimmende sportwagen, de ander ruilt zijn of haar partner in voor een ander. Ikzelf besloot om een lang gekoesterde droom te realiseren. Ik zei mijn job op, om solo richting het oosten te reizen, dwars door Europa.

Mijn reis voert me over een parcours van vijftienduizend kilometer, van België tot Turkije, grotendeels weg van het asfalt. De ruggengraat is de Trans Euro Trail, ook bekend als de TET, een netwerk van legale offroad-tracks door alle landen van Europa. En dat betekent: niet rond de berg, maar erover. Natuurlijk zet ik ook af en toe mijn wielen in andere richtingen, op zoek naar plekken die niet in reisgidsen staan maar die locals je aanraden. Zo’n avontuur vat je niet lichtzinnig aan: mens en machine moeten klaargemaakt worden voor wat hen te wachten staat. Hieronder vind je het voorbereidingsdossier van mijn roadtrip.

De motor

Op zoek naar de juiste reisgezel

Jarenlang reed ik met een BMW R 1250 GS Adventure. ‘De Duitse tank’, noem ik hem. Een motor die door alles heen ploetert en je nooit in de steek laat. Je hoeft enkel vastberaden te zijn en je motor in de juiste richting te sturen, en het komt allemaal goed. Maar voor deze reis laat ik hem thuis. Niet omdat hij tekortschiet, maar omdat ik de extremen wil opzoeken. De omvang en het gewicht van de Beemer zouden me te vaak dwingen om rond de bergen te rijden, in plaats van erover.

De zoektocht naar een alternatief begon bij een eencilinder. Logisch, want een minder zware motor is makkelijker te hanteren in technisch terrein. Maar een eencilinder is hoogtoerig, nerveus en niet comfortabel voor lange dagen in het zadel. Niet dat het voor mij altijd makkelijk moet gaan, maar onnodig hard werken is ook niet nodig. Ik verkies een motor met een gewicht dat zichzelf door sporen draagt, en een aangenaam motorblok waar ik niet constant mee moet vechten.

Dus werd het een tweecilinder. Al snel bleek de BMW F 900 GS het beste antwoord op wat ik zocht. Een goede balans is zijn grootste troef, zowel bij traag manoeuvreren als bij hogere snelheden en op los terrein. De F 900 GS geeft me niet alleen het gevoel dat de motor alles aankan, maar ook dat ik zélf alles aankan. Op zo'n offroadreis is een goede vering je beste vriend, het is immers wat je wielen in contact houdt met de weg. Daarom vinkte ik voor mijn 900 GS het Enduro Pro-pakket aan.

Ik vertrek echter niet helemaal zonder twijfels. De F 900 GS is immers een moderne motor, en dat betekent ook: veel elektronica. Ik hoop dat die onderweg geen problemen veroorzaakt. Verder ben ik wat bezorgd over de brandstoftank van 14 liter: zal dat genoeg zijn in afgelegen gebieden waar benzinepompen schaars zijn? Of deze bezorgdheden terecht waren, lees je op de website als mijn avontuur erop zit.

De Bescherming

Voor wanneer het misgaat

Wie offroad rijdt weet één ding zeker: vroeg of laat gaat het een keer mis. Dat hoeft geen zware crash te zijn. Soms is het gewoon een schuiver in modder of een motor die bij lage snelheid omvalt.

De eerste logische noodzaak is de bescherming van de hendels. Een gebroken rem- of koppelingshendel betekent in het beste geval op zoek gaan naar vervangstukken. In het slechte geval is het einde verhaal! De standaard gemonteerde kunststof handkappen bieden voldoende bescherming tegen wind en takken, maar ik verwacht onderweg ook hardere klappen. Daarom monteer ik een set handbeschermers met stevige aluminium beugels.

Bij valbeugels en carterplaten zie je een enorm aanbod aan systemen. Ik hanteer maar één vereiste: ze moeten niet meer problemen veroorzaken dan ze oplossen. Een goede set valbeugels verdeelt bij een valpartij de krachten over verschillende framepunten. Omwille van de solide constructie en montagewijze, koos ik voor Outback Motorek. Hun valbeugels vangen bij een valpartij zo goed als alle impact, zonder dat het motorblok de rekening betaalt.

Een carterplaat beschermt alles wat langs onderen tegen de motor slaat: stenen, wortels, modder, … Heb je geen degelijke bodemplaat, dan komt dat je vroeg of laat duur te staan. Veel fabrikanten voorzien hun motoren standaard al van een carterplaat, maar voor zwaar offroadgebruik volstaat die meestal niet. Daarom kies ik voor de heavy-dutyvariant van Outback Motortek: vijf millimeter dik aluminium in plaats van een dunne standaardplaat. De plaat loopt bovendien verder door en schermt ook de katalysator af, iets wat weinig fabrikanten voorzien. Het voorste deel sluit hoog aan, tot tegen de uitlaat, terwijl ventilatieopeningen ervoor zorgen dat het motorblok niet oververhit raakt.

De Banden

Grip op elk terrein

Daar sta je dan, in the middle of nowhere, met je achterwiel tot aan de as in de dikke klei … Op droog terrein kom je met een eenvoudige straatband vaak verrassend ver. Maar de omstandigheden tijdens mijn reis zijn allesbehalve voorspelbaar.

Eerst dacht ik aan typische 50/50-banden. Dat zijn in essentie straatbanden met een dieper profiel, wat ze uitstekende allrounders maakt voor bijvoorbeeld gravelwegen. Maar wie echt goede grip wil in modderig terrein of op een natte ondergrond, heeft nood aan een band met een meer uitgesproken profiel. Dankzij de grote openingen tussen het rubber worden modder en vuil snel afgevoerd, waardoor de band grip blijft behouden in situaties waarin banden met een fijner profiel zouden dichtslibben.

Daarom viel de keuze op de Mitas Enduro Trail XT+. Tijdens een eerdere offroadtrip gaven die me al bakken vertrouwen, dus de kans is groot dat ze dat opnieuw zullen doen. Deze band is verkrijgbaar in twee varianten: een standaardversie met zachter rubber, en een Dakar-variant met harder compound. Vooraan kies ik voor de standaardcompound, achteraan voor de hardere Dakar-variant. De motor levert 105 pk; en met bagage erbij zal de slijtage achteraan aanzienlijk zijn. De hardere compound houdt dat langer vol.

De Dakar-variant vraagt wel wat voorzichtigheid op nat asfalt, maar de rijmodi en tractiecontrole helpen dat te tempen. Een driftend achterwiel oogt stoer, maar dat bewaar je beter voor de Via del Sale.

De Bagage

Gebruiksgemak versus veiligheid

Harde koffers zijn gebruiksvriendelijk. Ze gaan vlot open, alles is overzichtelijk ingedeeld en je vindt er blind in terug wat je zoekt. Maar gebruiksgemak heeft een prijs. Een harde koffer kan bij een val achter rotsen of boomstammen blijven haken. En als je been ertussen komt, eindigt een onschuldige schuiver al snel met een gebroken enkel.

Jaren geleden, in Marokko, leerde ik wat een val met harde koffers echt betekent. Niet alleen pakte ik een schrik door de valpartij, ik moest ook op zoek naar een plaatselijke metaalbewerker om de koffers weer enigszins bruikbaar te maken. Sindsdien ben ik afgestapt van hard aluminium.

Ik kies voor een rackless soft-luggage-systeem. Dar verkleint niet alleen de kans op letsel of schade bij een val, het laat me ook toe de bagage zo ver mogelijk naar voor te plaatsen. Door de zwaarste spullen onderaan te pakken, verlaag ik bovendien het zwaartepunt. En dat verschil voel je. Goed geplaatste bagage maakt de motor stabieler en compacter, en het weggedrag voorspelbaarder op technisch terrein. Tachtig liter bagageruimte lijkt misschien niet veel. Maar de kans is groot dat er tegen vertrek nog wat uit verdwijnt.

De Goodies

Omdat avontuur en afzien geen synoniemen zijn

Alle respect voor rijders die helemaal zonder comfort kunnen, maar zelf geniet ik wel van een paar luxe extraatjes. Daar schaam ik me niet voor. Gelukkig is de BMW F900GS standaard al voorzien van een aantal extra’s die het rijden net iets aangenamer maken. Cruisecontrol en ledverlichting zijn misschien niet strikt noodzakelijk, maar ze zorgen wel voor rust op verbindingsstukken en tijdens die laatste kilometers voor het donker. Een verstelbare versnellingspedaal in combinatie met een quickshifter, maakt schakelen verrassend comfortabel. En noem me gerust een luxepaard, maar tegen handvatverwarming zeg ik ook geen nee. Ze zitten er toch op, dus waarom zou je ze niet gebruiken op een frisse ochtend?

De originele voetsteunen van de F900GS zijn prima, maar ik ken mezelf: op technisch terrein wil ik net dat tikkeltje meer comfort. Daarom zweer ik bij een accessoire dat je niet vaak tegenkomt: Twinpegs. In feite is dat een tweede paar voetsteunen, die achter de originele voetsteunen wordt gemonteerd en waar je hiel op rust. Dat klinkt simpel, maar het verschil voel je meteen. Je hebt meer steunoppervlak voor je voeten, en sturen met je benen gaat makkelijker en efficiënter. Offroad rijden gebeurt vaak met de hielen omlaag, maar je kuiten houden dat geen dagen vol. Met Twinpegs verschuift de belasting naar je bovenbenen, waardoor je efficiënter kracht kan zetten in het chassis. Zo heb ik alleen meer comfort, maar vooral meer controle.

De navigatie

Adventure-proof je weg vinden

Mijn eerste motorritten maakte ik met een degelijke kaart in de tanktas. Dat was niet bijzonder praktisch, maar het had de nodige charme. Ik keek op voorhand waar ik naartoe moest, en onderweg vertrouwde ik op mijn gevoel. Toen kwam de smartphone, met alle voordelen van dien: altijd bij de hand, en hij doet in principe uitstekend wat hij moet doen. Tot de trillingen hun tol beginnen te eisen. Dat heb ik al meer dan eens op een kostelijke manier moeten ondervinden. Een camera die het begeeft op een offroadtrack is vervelend. Een navigatietoestel dat er de brui aan geeft, is een probleem.

Daarom kies ik deze keer voor een robuuste, waterdichte tablet, de Caretta van het Tsjechische  Carpe Iter. Dit bedrijf is opgericht door mensen die zelf actief zijn in enduro- en adventurerijden en precies weten wat zo’n systeem onderweg moet aankunnen. Het materiaal is ontworpen om zware omstandigheden te overleven, en dat uitgangspunt zie je terug in elk detail van de Carretta. De tablet draait op Android, wat veel vrijheid geeft in de keuze van app. Hij is bovendien te koppelen aan de BMW-controller, waardoor je tijdens het rijden eenvoudiger kan bedienen. Ik gebruikte hun vorig model eerder. Wanneer er toen problemen waren, stond de support meteen paraat. Dat soort service vergeet je niet.

De app die me het meest intrigeert, is Stegra.io, van Zweedse makelij. De meeste navigatie-apps brengen je gewoon zo efficiënt mogelijk van A naar B. Stegra.io werkt anders. Je krijgt keuzes, van de snelste route via de autostrade tot meer bochtige secundaire wegen. Maar de app maakt vooral het verschil door de offroadfunctionaliteit. Je kan hem een avontuurlijke route laten uitstippelen, en zelfs de moeilijkheidsgraad bepalen. Nog interessanter is dat de ontwikkelaars zich bewust richten op zwaardere adventure-motoren. Mooie offroadroutes worden meegenomen, maar de extreme endurotrails laat hij links liggen. Voor iemand die wil genieten van het avontuur zonder zich klem te rijden in een ravijn, is dat geen overbodige luxe.

De kledij

Op alles voorbereid

Eén keer was genoeg. Een simpele offroadtrack, een onverwacht moment, en een meniscus die me er nog dagelijks aan herinnert wat er gebeurt als je zonder kniebescherming rijdt. Sindsdien is bescherming geen discussiepunt meer. Voor deze reis primeren veiligheid en flexibiliteit. Niet omdat het een regel is, maar omdat mijn lijf me dat intussen heeft geleerd.

In Frankrijk zal ik waarschijnlijk starten met zacht weer. Wat frisheid, hier en daar wat regen, niets wat een stevige laag niet oplost. Maar richting Turkije verandert dat verhaal. Temperaturen van 35 graden en meer zijn geen uitzondering. Dat is een realiteit waar je gewoon rekening mee moet houden. Daarom vertrek ik met een degelijk level-2-protectieharnas voor het bovenlichaam en stevige endurolaarzen die de enkels beschermen. Onder een goed geventileerde broek draag ik kniebraces. Zo heb ik voldoende bescherming, zonder dat het een sauna wordt wanneer de temperatuur omhooggaat.

De rest is eenvoudig. Een regenjas, een regenbroek en een warme tussenlaag in de bagage. Meer hoeft dat niet te zijn. Want hoe meer je meesleurt, hoe zwaarder je gaat rijden. En als je te zwaar rijdt, rijd je minder vrij en geniet je onderweg minder.

De rijder

Traag rijden is een kunst

Snel rijden is makkelijk, traag rijden is een kunst. Dat klinkt contra-intuïtief, maar wie ooit een zware motor op een helling tot stilstand heeft gebracht weet wat ik bedoel. Op snelheid heeft de motor stabiliteit. Bij een laag tempo bepaal jij alles. En als jij niet weet hoe je dat moet doen, neemt de zwaartekracht het over.

Daarom ging ik langs bij Backtrail in Hoogstraten voor een ‘intermediate offroadtraining’. Niet omdat ik niet kan rijden, maar omdat je een bepaalde techniek en timing moet aanleren die je kan toepassen als het terrein technisch wordt.

De dag begint met een tasje koffie en de verplichte veiligheidsbriefing. We beginnen het praktijkgedeelte met de staande positie, de basis van alles. Na een korte opwarming met wat gymnastiek op de motor, gaan we aan de slag: traag rijden, manoeuvreren, hellingen op en af, door zand, het komt allemaal aan bod op een afgesloten terrein dat speciaal is ontworpen voor deze oefeningen. In de namiddag gaan we de openbare weg op voor een rit van drie uur door de velden. met verschillende ondergronden die je onderweg ook effectief tegenkomt.

Instructeur Thomas observeert elke rijder apart en vertaalt dat naar persoonlijke feedback binnen de groep. Zo krijg je individuele coaching in een groepssetting. Hij spreekt in klare taal en geeft concrete tips. Na zijn analyse van mijn rijstijl was zijn reactie duidelijk: "Iedereen kan snel rijden, zelfs ons bomma. Maar vraag haar niet om stapvoets naar de bakker te rijden." Hij had gelijk. Technisch en traag rijden met een relaxed gevoel, daar had ik het moeilijk mee.

De techniek is eenvoudiger dan gedacht. Je gewicht op de voetsteunen. Een los en flexibel bovenlichaam, niet verkrampen, niet vasthouden. Op de singletrails door de bossen viel alles plots op zijn plaats. Los op de benen duwen, je bovenlichaam volgt vanzelf. Geen gevecht meer met de motor, maar een gesprek. Hellingen, losse ondergrond, zand en smalle geulen. Ik heb het allemaal onder de wielen gekregen. Is er dan geen werk meer aan de winkel? Ja, zeker wel. Maar nu met de juiste tools.

Het avontuur roept

De voorbereiding zit erop. Mens en machine zijn klaar voor wat komt, of toch zo goed als mogelijk. Mijn reis begint in Calais, te midden van de overblijfselen van WO2. Van daaruit gaat het zuidwaarts, dwars door Frankrijk, tot de Mediterranée opduikt. Daarna wachten de Italiaanse Alpen en vervolg ik mijn reis door de Balkans tot in Griekenland en uiteindelijk Turkije.

Tekst: Gwenny Bruyninckx

Foto: Gwenny Bruyninckx en Bob Van Mol